Տեսարժան վայրեր

Սուրբ Արսենիոս Սերբիայի արքեպիսկոպոս եկեղեցին Գյումրու պատմական ուղղափառ եկեղեցիներից է, կառուցված 19-րդ դարի վերջին։ Եկեղեցին նվիրված է Սերբիայի եկեղեցու նշանավոր հոգևոր առաջնորդ Սուրբ Արսենիոսին և արտացոլում է ժամանակաշրջանի ճարտարապետական առանձնահատկությունները։ Կառույցը առանձնանում է կարմիր տուֆից կառուցված վեհ տեսքով և հանդիսանում է քաղաքի բազմամշակութային ու կրոնական ժառանգության կարևոր մաս։

Սուրբ Հակոբ եկեղեցին Գյումրի քաղաքի պատմական և հոգևոր կարևոր կառույցներից է։ Եկեղեցին դարեր շարունակ ծառայել է որպես աղոթքի և հավատքի վայր՝ պահպանելով հայկական եկեղեցական ավանդույթներն ու քաղաքի հոգևոր կյանքը։ Այն առանձնանում է իր զուսպ ճարտարապետությամբ, խաղաղ միջավայրով և համայնքային նշանակությամբ։

Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին հայկական քրիստոնեական հավատքի հիմնադիր սրբի՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի անունը կրող կարևոր հոգևոր կառույց է։ Եկեղեցին խորհրդանշում է Հայաստանի քրիստոնեացումը և դարեր շարունակ հանդիսացել է հավատքի, աղոթքի և ազգային ինքնության կենտրոն։ Այն իր պատմական և հոգևոր նշանակությամբ գրավում է հավատացյալների և այցելուների ուշադրությունը։

Սուրբ Նշան եկեղեցին հանդիսանում է հայկական հոգևոր և պատմամշակութային ժառանգության կարևոր կառույցներից մեկը։ Եկեղեցին դարեր շարունակ ծառայել է որպես հավատքի և աղոթքի վայր՝ պահպանելով հայկական եկեղեցական ավանդույթներն ու ազգային ինքնությունը։ Այն առանձնանում է իր խաղաղ մթնոլորտով և խորհրդանշական նշանակությամբ։

Սուրբ Յոթ Վերք եկեղեցին (Սուրբ Աստվածածին) Գյումրի քաղաքի ամենասիրելի և ամենաշատ այցելվող հոգևոր կառույցներից է։ Եկեղեցին հայտնի է իր խոր հոգևոր նշանակությամբ և կապված է Քրիստոսի յոթ վերքերի խորհրդի հետ։ Այն հանդիսանում է աղոթքի, ուխտի և հավատքի կենտրոն՝ միավորելով հավատացյալներին և այցելուներին խաղաղ ու հոգևոր միջավայրում։

Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցին Գյումրու ամենահայտնի հոգևոր և ճարտարապետական խորհրդանիշներից մեկն է։ Եկեղեցին կառուցվել է 19-րդ դարում՝ Անիի մայր տաճարի ճարտարապետական ոճով, և համարվում է հայկական եկեղեցական ճարտարապետության ամենատպավորիչ օրինակներից մեկը։ Գտնվելով Վարդանանց հրապարակի հարևանությամբ՝ այն երկար տարիներ եղել է քաղաքի մշակութային և հոգևոր կյանքի կարևոր կենտրոնը։ 1988 թվականի ավերիչ երկրաշարժից հետո եկեղեցին մեծ վնասներ ստացավ, սակայն տարիների վերականգնման աշխատանքներից հետո կրկին վերադարձավ Գյումրու գլխավոր խորհրդանիշների շարքը։

«Օլիմպիկ» կինոթատրոնը Գյումրիի ժամանակակից կինոդիտման վայրերից է, որը ձևավորվել է որպես քաղաքի ժամանցային կյանքի մաս՝ լրացնելով ավանդական մշակութային տարածքները նոր ձևաչափով։ Ի տարբերություն պատմական կինոթատրոնների՝ այն ներկայացնում է ավելի արդիական միջավայր՝ նախատեսված առօրյա հանգստի և կինոդիտման համար։ Կինոթատրոնը հիմնականում սպասարկում է տեղացիներին՝ ապահովելով ժամանակակից ֆիլմերի ցուցադրություն և ստեղծելով հարմարավետ պայմաններ ազատ ժամանակ անցկացնելու համար։ Այն հանդիսանում է այն վայրերից մեկը, որտեղ քաղաքային կյանքը տեղափոխվում է փակ տարածք՝ հատկապես երեկոյան ժամերին։ Չնայած իր համեմատաբար նոր ձևաչափին՝ «Օլիմպիկ»-ը դարձել է Գյումրիի ժամանցային կետերից մեկը՝ ընդգծելով քաղաքի փոփոխվող և ժամանակակից կողմը։

Վարդանանց հրապարակի հարևանությամբ գտնվող «Հոկտեմբեր» կինոթատրոնը Գյումրիի այն վայրերից է, որտեղ քաղաքի մշակութային կյանքը երկար ժամանակ կենտրոնացած է եղել ոչ թե պաշտոնական միջոցառումների, այլ առօրյա հանդիպումների և ժամանցի շուրջ։ Կառուցված 1920-ականներին՝ այն ձևավորվել է որպես ժամանակակից քաղաքի կարևոր բաղադրիչ՝ միավորելով ճարտարապետությունը և նոր ձևավորվող կինոմշակույթը։ Տարիների ընթացքում այստեղ ցուցադրվել են տարբեր ժամանակաշրջանների ֆիլմեր՝ սկսած խորհրդային կինոյից մինչև միջազգային ցուցադրություններ։ Կինոթատրոնը դարձել էր այն վայրերից մեկը, որտեղ գյումրեցիները ոչ միայն ֆիլմ էին դիտում, այլ նաև շփվում, քննարկում և անցկացնում իրենց ազատ ժամանակը։ Շենքը տեղակայված է քաղաքի պատմական կենտրոնում և իր ծավալով ու ձևավորմամբ ներդաշնակվում է շրջակա ճարտարապետական միջավայրին։ Այսօր այն շարունակում է գործել՝ պահպանելով իր դերակատարությունը որպես քաղաքի կինոմշակութային կյանքի ակտիվ կետերից մեկը։

Գյումրիի երկաթուղային կայարանը Հայաստանի ամենահին և կարևոր երկաթուղային հանգույցներից է, որը ձևավորվել է 1897 թվականին։ Առաջին գնացքը հասել է Ալեքսանդրապոլ (ներկայիս Գյումրի) 1899 թվականին՝ կապելով քաղաքը Թիֆլիսի հետ և դարձնելով այն տարածաշրջանի խոշոր տրանսպորտային կենտրոն։ 20-րդ դարի սկզբին երկաթուղային ցանցը ընդլայնվել է՝ կապելով Գյումրին Երևանին, Կարսին, Ջուլֆային և Թավրիզին, ինչի շնորհիվ քաղաքը դարձել է կարևոր հանգույց ամբողջ տարածաշրջանի համար։ Ներկայիս կայարանի շենքը կառուցվել է 1970-ականներին՝ խորհրդային ժամանակաշրջանում, ճարտարապետ Ռաֆիկ Եղոյանի նախագծով։ Այն համարվում է խորհրդային հայկական մոդեռնիստական ճարտարապետության հետաքրքիր օրինակ՝ ներառելով նաև միջնադարյան հայկական ձևերի ազդեցություն։ Այսօր Գյումրիի երկաթուղային կայարանը շարունակում է գործել՝ ապահովելով կապը Երևան, Թբիլիսի և այլ ուղղություններով՝ պահպանելով իր նշանակությունը որպես քաղաքի հիմնական տրանսպորտային դարպասներից մեկը։